Жума куни эрталаб Ангрендан Тошкентдаги тадбирга йўл олдим. Такси тўхтатиш учун катта йўл ёқасига чиқдим. Шу пайт “Нексия”да бир йигит тўхтаб, “Тошкентгами?” деди. “Ҳа, Роҳатгача бораман”, деб йўл ҳақини келишиб, машинага ўтирдим.
Йигит анча тушкун, гап оҳангида изтироб сезилиб турарди.
Йўлда кетар эканмиз, гап орасида онаси яқинда операциядан чиққанини, шифохонадан олиб чиқиш учун пул топа олмаётганини айтди. “Янги Боғисурхда ижара уйда тураман, қариндош-уруғ, дўст-биродар ҳам қўл узатмади”, деб нолиди. Ора-сира кимлар биландир телефонда гаплашгандек бўлди.
Ҳаётда инсон кўпни кўради. Лекин ёш йигит онаси ҳақида шундай изтироб билан гапирганидан юрагим ачишди. “Жума кунда қилинган яхшиликнинг савоби катта бўлади”, деган умидда қадрдоним Маҳамадали акага телефон қилиб, бир миллион сўм қарз сўрадим.
“Келаверинг, бераман”, деди. 15 километр йўл босган эдик, йигитга “Қайтиб, дўстимдан пул олиб чиқаман”, дедим. У “қўйинг, бундай қийналманг, Худо етказади”, деб хижолат чекди. “Ана етказаяпти-ку”, дедим. Маҳамадали ака йўлга чиқиб турган экан. Йигитга пулни узатдим
У миннатдорлик билдириб, юз минг сўмни қайтармоқчи бўлди. “Олаверинг, етмай қолади”, дедим. У эса “Албатта қайтараман. Раҳмат сизга!” деб таъкидлади. Роҳатга етиб келдик. Йигит қаршилик қилса-да, йўл ҳақини бериб, онасининг тезроқ соғайиб кетишини тилаб, дуо қилдим.
Тадбирда қатнашгач, Минор масжидида жума намозини ўқидим. Кечга яқин Ангренга қайтдим. Соат 20:30 ларда у йигит — Азаматга телефон қилиб, “Онангизни соғ-саломат олиб чиқдингизми?” деб сўрадим. У қувонч билан: “Раҳмат, ишларимиз битди, онам сизни дуо қилдилар!” деди. Шу суҳбат кўнглимни илитди.
Душанба куни Маҳамадали акага қарзни қайтардим. Ҳаммаси яхши, деб юрганимга ҳам уч-тўрт ой бўлганди. Бир куни маҳалламизнинг Телеграмдаги мулоқот гуруҳида бир аёл “йўлда онасини баҳона қилиб пул сўраган йигит алдаб кетди”, деб ёзиб қолди. Ўқиган заҳотим дарҳол Азамат эсга тушди.
Телефон рақамини тердим. Йигит овози таниш эди, аммо у “Сизни танимайман, кимсиз?” деди. “Азаматмисиз?” десам, “Ҳа, лекин мен ҳеч кимдан пул олмаганман, онам ҳам касал бўлмаган”, деб дадил гапирди. Кейин “яна бир марта қўнғироқ қилсангиз, милицияга бериб юбораман”, деб телефонни ўчирди.
…Шу ҳолатдан кейин жим қолдим. Инсон шундай жонкуярлик билан, “онаси бемор экан” деган сўзга ишониб, ёрдам қўлини чўзса-ю (миннат учун эмас), бундай найрангни ўйлаб топиб, одамларнинг соддалиги, ишонувчанлигидан фойдаланиб, пул топаётган кимсаларни нима деб аташ ўринли бўларкин?
Ёш, соғлом, келишган йигит “онам операцияда” деб пул ўмарса, Аллоҳ йўлида садақа қилган, юрагида раҳм-шафқат бор одамни алдаса, бора-бора ҳақиқий муҳтожларга ҳам ёрдам бермай қўямизми?
Албатта, халқимиз меҳр-оқибатли. “Уйимиз, егани нонимиз, ҳаловатимиз бор” деб шукр қиладиганлар кўп. Лекин шукрни унутган, ҳаётидаги бор неъматни қадрламай, “меники кам”, деб яшайдиганлар ҳам йўқ эмас. Баъзилар оғзида ош, остида машина бўлса-да, “ҳаётим қийин” деб нолийди. Аммо шукр ва сабр билан яшайдиган бандалар борки, уларнинг оғзидан бир оғиз нолиш эшитмайсиз.
Унутмайлик, шукр қилиш — инсоннинг энг катта бойлиги. Алдаш эса энг оғир гуноҳ. Юқоридаги каби устомонлар ҳам бир кунмас бир кун ўз амали билан юзма-юз келар. Нима ҳам дердик, Аллоҳ ҳамиша ниятни пок тутган, шукр билан яшаган бандаларни ўз паноҳида асрасин.