Қорақалпоқ эли деганда кўз олдимда бундан миллион йиллар муқаддам Ҳазар ва Орол денгизлари ўртасида қад ростлаган сарҳадсиз қақроқ дашт – Устюрт саҳроси кўз олдимда гавдаланаверади. Ва, албатта, чўл одамларига хос мард, шижоатли, меҳнатсевар, танти қорақалпоқ халқи.
Улуснинг кимлиги сафарда билинади. Бундан бир муддат бурун бир гуруҳ ижодкорлар қатори каминага ҳам ХХI асрнинг йирик қурилиш майдонига айланган Устюрт текисликларига янги ҳаёт кириб келаётганига шоҳид бўлиш насиб этди. Кўриб ҳавасимиз келди, халқимиз иродаси, тафаккури, шижоати билан яратилаётган бундай мўъжизакор иншоотларда маҳаллий йигит-қизлар ўз заковатлари, билимлари билан ҳатто хорижлик мутахассисларни ҳайратга солган кўйи меҳнат қилмоқда эдилар. Корейс муҳандиси билан суҳбатлашганимизда, у ҳаяжонини яширмасдан деди: “Қорақалпоқлар бизга қараганда кўламни кенгроқ олишаркан. Улар ҳар бир ишни миридан-сиригача билиб олишга интилишаркан. Мен билан ишлайдиган маҳаллий инженерлар бутун комплексни билишади, бутун лойиҳадан хабардор. Инженерлар-ку, майли, бир куни инглизча биладиган бир оддий қорақалпоқ ҳайдовчи менга қурилиш ҳақида маъруза ўқиб кетди. Ҳайдовчи-я! Бундай қарасам, бу масалада у мендан кўпроқ биларкан. Бунга ҳайрон қолмай бўладими ахир… Энг асосийси, қорақалпоқ ёшларининг кўзлари ёниб туради!”
Томчида қуёш акс этади. Ортиқча тавсиф на ҳожат, шу биргина мисолнинг ўзиёқ қорақалпоқнинг қандай эллигини кўрсатиб турибди-ку.
Қорақалпоқ билан ўзбекнинг ўхшаш жиҳатлари жуда-жуда кўп. Ахир биз битта халқмиз. Баайни эт билан тирноқ. Эт билан тирноқни эса асло ва асло ажратиб бўлмайди.
Бугун, икки қадим-қадимдан илдизлари бир халқ орасига нифоқ солишга уринаётганлар бизнинг азалий, улуғвор қадриятларимизга қарши боришаётганликлари аниқ.
Умуман, одам баъзан бундай касларни тушунмай ҳайрон қолади: уларга нима етишмайди ўзи? Икки эл бир бўлиб, дўст-биродар, оға-ини, қариндош-уруғ бўлиб яшаётганини кўролмаяптиларми? Ахир, айниқса, кейинги беш-олти йил ичида қорақалпок қардошларимиз яшаётган замин янада чирой очиб, у ёғи Нукусдан бу ёғи Мўйноққача кишининг ҳавасини келтирадиган масканларга айланганлигини ҳаммамиз кўриб-билиб, ҳавас қилиб турибмиз-ку. Албатта, заҳматкаш қорақалпоқ эли бундан ҳам ортиқ тўкис-фаровон, муносиб яшашга ҳақли. Аммо бундай эзгу истакларга меҳнат ва яна меҳнат орқали эришилади, нифоқ оловини тутатиш, абадий қариндош-биродарлик ришталарига рахна солиш билан эмас.
Ҳа, таассуфки, “демократия”, “эркинлик” ниқоблари остида яқин-узоқ хориждан ғоявий-моддий садақа олиб кун кўраётган кимсалар ҳали ҳам учраб турибди. Қўшнининг уйида жанжал кўтарилса, ич-ичдан қувонадиган бадхоҳлар ҳам етарлича топилади. Бироқ бўладиган эл бундай касларнинг иғво-ғийбатига асло учмайди, ҳавойи эҳтиросларга берилмайди. Ит ҳураверади, улуғвор карвон ўз йўлидан оғишмай ўтаверади, улуғвор мақсад манзили томон бораверади.
Бугун қорақалпоқ элига зимдан наштар урмоқчи бўлаётганлар, билиб қўйсин, бу оғули наштар, аввало, ўзбекнинг қалбига санчилади…
Юртимиз етакчисининг шахсан ўзи Қорақалпоғистонда бўлиб, вазминлик ва жиддият билан масалани ҳал этганлиги эса қардошларимиз осмонида пайдо бўлган қора булут тезда тарқалиб кетишига комил ишонч уйғотади бизда.